پژوهش های قرآنی

در اين پژوهش نخست مراحل شناخت و انس با قرآن كريم از ديدگاه قرآن و سنت پيامبر(ص) و اهل بيت (ع) مورد بازكاوي قرار گرفته است سپس قشر بندي‌هاي جامعه از ديدگاه علوم اجتماعي بيان شده، آنگاه نظام نرخ دانش مطلوب قرآني براي هر قشر ترسيم شده است.

پژوهش‌هاي قرآني در دوران معاصر مثل ساير امور مرتبط، امري است مهجور و مغفول (با توجه به اقتضائات زمان، حجم مسائل و ضرورت‌هاي پيش رو و در قياس با حجم و كيفيت مطالعات صورت گرفته در ساير حوزه‌هاي علمي).

دفتر نخست: کلیات و شیوه نامه اين دفتر با هدف تبيين کليات و شيوه‌نامة تعيين شاخص‌های مطلوب قرآنی برگرفته از کتاب و سنّت تدوين شده است. که در بخش نخست يعنی کليات طرح، عنوان تفصيلی و علمی طرح، هدف و مخاطبان طرح، مفهوم واژة شاخص، مراد از معنی شاخص در اين تحقيق، ضرورت تعيين شاخص‌های نگرش به قرآن کريم، ضرورت و نقش مطالعه در بارة نگرش‌های قرآنی مورد بحث قرار گرفته است.

اين پژوهش به روش پيمايشي (زمينه‌ياب) انجام شده است. براي جمع‌آوري اطلاعات از پرسشنامه استفاده شده است. جامعه آماري اين تحقيق  از دو گروه تشكيل مي‌شود. يكي كليه دانشجويان دانشگاه‌هاي سراسر كشور و ديگري كليه اساتيد دانشگاه‌ها و مراكز آموزش عالي كه دروس معارف و علوم قرآني را تدريس مي‌كنند. حجم نمونه براي جامعه آماري اساتيد 546 نفر و براي دانشجويان 5013 نفر بوده است كه به روش نمونه‌گيري تصادفي خوشه‌اي انتخاب شده‌اند. تجزيه و تحليل داده‌ها نيز با كمك آمار توصيفي (فراواني، درصد و ميانگين) انجام شده است.

خط تولید یک طرح پژوهشی، متشکل از سه مرحله تتبع، تحلیل و نگارش است. روش تتبع این طرح، کتابخانهای است. بدین معنی که در مرحله گردآوری دادهها، منابع تفسیری (به ویژه تفسیر شریف المیزان) مورد توجه بوده است. در مرحله تحلیل گزارهها، برآیند سال‌ها پژوهش و تدریس در زمینه تدبر مورد توجه قرار گرفته است و میتوان روش تحلیل را نوشتاری و گفتاری دانست. گزارش این طرح با تلفیقی از سبک علمی و توصیفی به نگارش در آمده است.

 

اين پژوهش به روش پيمايشي انجام شده است. براي جمع‌آوري اطلاعات از پرسشنامه استفاده شده است. جامعه آماري اين تحقيق دانشجويان دانشگاه‌هاي دولتي شهر تهران در مقاطع و گروه‌هاي مختلف تحصيلي بوده است. با روش نمونه‌گيري طبقه‌بندي متناسب و طبقه‌بندي نامتناسب، تعداد 8487 نفر حجم نمونه براي گردآوري اطلاعات برگزيده شده‌اند. تجزيه و تحليل داده‌ها نيز با كمك آمار توصيفي (جداول فراواني) و آمار استنباطي (تكنيك‌هاي آماره كاي اسكوئر(انجام شده است.

 

مطابق اهداف اولیه، طرح حاضردر ابتدا بطور همزمان بدنبال ارزیابی طرح‌های تحقیقاتی اجرا شده در مراکز تحقیقاتی و سازمان‌های فرهنگی و پایان‌نامه‌های دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری بود. اما بدلیل تعداد محدود طرح‌های تحقیقاتی نسبت به پایان‌نامه‌های دانشجویی و تفاوت در برخی از شاخص‌های ارزیابی این دو گروه از تحقیقاتی حوزه قرآنی، مطابق نظر کارفرما و به منظور افزایش دقت کار،به ارزیابی پایان‌نامه‌های قرآنی دانشجویی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری پرداخته شد.اجرای طرح‌های تحقیقاتی دیگر با رویکردهای وجامعه آماری متفاوت و تفکیک حوزه‌های علمی و استمرار این نوع از طرح‌ها در آینده، می‌تواند ارزیابی دقیق‌تری از وضعیت کیفی و کمی تحقیقات در حوزه قرآنی را فراروی مدیران و برنامه‌ریزان حوزه تحقیق و آموزش عالی قراردهد.‌ گزارش طرح تحقیقاتی حاضر حاصل تلاش قریب به دو سال می‌باشد که برای شناسایی و ارزیابی پایان‌نامه‌های قرآنی دانشجویی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری انجام شده است. گزارش تحقیق که از نوع تحقیقات بین رشته‌ای است در دو مجلد تدوین و تنظیم شده است. در جلد اول که شامل پنج فصل می‌باشد گزارش اصلی تحقیق و مراحل و یافته‌های تحقیق و تجزیه و تحلیل داده‌ها و در جلد دوم عناوین پایان‌نامه‌های اجرا شده و مشخصات آنها به تفکیک سه حوزه علوم قرآنی،معارف قرآنی و مدیریت امور قرآنی و موضوعات بین‌رشته‌ای آمده است. اجرای طرح‌های تحقیقاتی بین رشته‌ای بدون تلاش گروهی و همکاری منسجم و سازمان یافته ممکن نیست و یافته‌های قابل اعتمادی را پیش‌روی قرار نمی‌دهد. طرح حاضر از جمله طرح‌های پژوهشی بین‌رشته‌ای است که با همراهی جمعی از محققین اجرا شده است و گزارش آن پیش‌روی قرار دارد.

مجموعه های مرتبط