روش تدبر در سوره‌هاي قرآن کریم

خط تولید یک طرح پژوهشی، متشکل از سه مرحله تتبع، تحلیل و نگارش است. روش تتبع این طرح، کتابخانهای است. بدین معنی که در مرحله گردآوری دادهها، منابع تفسیری (به ویژه تفسیر شریف المیزان) مورد توجه بوده است. در مرحله تحلیل گزارهها، برآیند سال‌ها پژوهش و تدریس در زمینه تدبر مورد توجه قرار گرفته است و میتوان روش تحلیل را نوشتاری و گفتاری دانست. گزارش این طرح با تلفیقی از سبک علمی و توصیفی به نگارش در آمده است.

 

 

گفتنی است طرح پژوهشی حاضر به لحاظ بداعت موضوع، جنبه بنیادین و تولیدی دارد و از نظر باز کردن راه ترویج و تعلیم فرهنگ تدبر جنبه کاربردی به خود گرفته است. سیر سؤالات اساسی این طرح پژوهشی از این قرار است:
1- چرا نقشآفرینی هدایتی قرآن کریم در جایگاه بایسته و شایسته خود نیست؟
2- چرا با وجود ترجمه و تفسیر قرآن، زمینه ارتباط و انس با این کتاب نورانی به طور کامل فراهم نیست؟
3- چرا کمترین واحد تحدی در قرآن کریم سوره است و در هیچ جای این کتاب نورانی به آیه تحدی نشده است؟
4- چرا امکان ارتباط با سوره‌های کتاب وحی فراهم نیست؟
5- راه انس و ارتباط با سوره‌های قرآن کریم چیست؟
6- چه نوع فعالیتی می‌تواند ضامن این انس و ارتباط باشد؟
7- مگر نه این است که فهم سوره‌ها شرط اساسی انس با آنها و استفاده از آنهاست؟
8- مگر نه این است که برای فهم یک سوره باید آیات آن را در ارتباط با هم فهمید و به مقصود هدایتی کل سوره راه یافت؟
9- خدای متعالی راه‌های مختلفی برای فهم مجموعه وحی پیش‌بینی فرموده است. راه‌هایی مانند تدبر، تفکر، تعقل، تفقه و ...؛ کدام راه نیاز بالا را تأمین می‌کند؟
10- آیا می‌توان تدبر را راهی مناسب برای تحقق این هدف دانست؟
11- مفهوم تدبر چیست؟
12- روش تدبر چگونه است؟
خلاصه نتیجه حاصل از تحقیق برای به جواب رساندن سؤالات بالا عبارت از این است که خلأ اصلی در عرصه ارتباط با قرآن کریم، تدبر است. تدبر امکان فهم و در نتیجه انس و ارتباط با کمترین واحد تحدی یا به عبارت دیگر کمترین واحد هدایت اعجازین قرآن یعنی سوره را فراهم می‌سازد. تدبر زمینه نقش‌آفرینی هدایتی قرآن کریم را تامین می‌کند. مفهوم تدبر، فهم روشمند و هماهنگ ظاهر قرآن است. ظاهر قرآن عبارت است از آیه، سوره، کل قرآن و موضوعات؛ پس تدبر در تمام این سطوح معنی دارد. آنچه تا کنون در ترجمه‌ها و تفاسیر بیشتر مورد توجه بوده، تدبر در آیات قرآن است. تدبر در سوره‌ها نیز کم و بیش در برخی از تفاسیر به چشم می‌خورد اما روشمند بودن و در نتیجه قابل تعلیم و ترویج بودن آن محل سؤال است. این طرح، تدبر در سوره ها را به صورت روشمند و قابل تعلیم و تعلم مطرح کرده و راه تحقیق و پژوهش اصولی در این وادی خطیر را باز کرده است. خدا را بر این لطف شاکریم.

مجموعه های مرتبط