شناسایی مراکز علمی و دانشگاهی فعال در حوزه پژوهش های قرآنی و برآورد تعداد طرح های تحقیقاتی و پایان

پژوهش‌هاي قرآني در دوران معاصر مثل ساير امور مرتبط، امري است مهجور و مغفول (با توجه به اقتضائات زمان، حجم مسائل و ضرورت‌هاي پيش رو و در قياس با حجم و كيفيت مطالعات صورت گرفته در ساير حوزه‌هاي علمي).

بعد از انقلاب اسلامي جهت احياء مطالعات قرآني تلاش‌هايي صورت گرفته است: تأسيس دانشكده‌هاي قرآني و دانشكده‌هاي مرتبط با امور ديني، تدوين رشته‌هاي خاص قرآني در برخي دانشگاه‌ها و تعيین سرفصل‌هاي قرآني در برخي رشته‌هاي دانشگاهي و ... از جمله آنهاست در چنين فضايي كم و بيش تحقيقات قرآني بيشتر توسعه يافته و نگارش پايان‌نامه‌هاي مرتبط با قرآن در مقاطع مختلف تحصيلي و اجراي طرح‌هاي تحقيقاتي ممكن گشته است. برای شناسایی تلاش‌های علمی انجام شده، نیازمند نقد و بررسی مستمر و طولی مطالعات این حوزه هستیم. بررسی فرآیند و سمت‌گیری پژوهش‌های قرآنی، نیازها، خلاءها و کمبودها را بهتر پیش روی قرار می‌دهد و آینده‌نگری و برنامه‌ریزی برای پاسخ به نیازهای زمانه را ممکن می‌سازد. مسئله ارزشيابي مطالعات قرآني متأثر از شرايط كلي حاكم بر جامعه علمي كشور است. غالب معضلات حاكم بر پژوهش‌هاي ساير حوزه‌هاي علمي در مطالعات قرآني نيز به نوعي ديده مي‌شود. به طور كلي دو معضل عمده در ارزیابی پژوهش‌های انجام شده وجود دارد: عدم شناسايي و نبود اطلاعات جامع و دقیق از طرح‌هاي انجام شده در حوزه‌هاي مختلف. نبود شاخص‌های دقیق ارزيابي. بنابراين در اين طرح مقدماتي دو مسئله اساسی مورد بررسي قرار مي‌گيرد:
1- "شناسایی مراکز پژوهشی و برآورد حجم طرح‌های تحقیقاتی و پایان‌نامه‌های دانشجویی مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا "
2- "احصاء روش‌های ممکن و احتمالی که برای ارزیابی و تحلیل وضعیت تحقیقات قرآنی" می‌توان از آن استفاده کرد. در نهایت انتخاب یک روش ارزیابی پژوهش‌های قرآنی برای ارزیابی، خروجی این طرح خواهد بود. از آنجایی که طرح داراي دو بخش است و هر بخشي بايد پاسخگوي سوالات متفاوتي باشد از دو روش استفاده گردید روش اول برای مسئله اول در اين بخش نوع تحقيق اكتشافي است. این طرح اکتشافی امکان انتخاب روش‌هاي ممکن برای ارزیابی دقیق و علمی از وضعیت پژوهش‌های قرآنی را فراهم می‌سازد آنچه در این مرحله انجام ‌شده است شناسایی و برآورد حجم طرح‌های پژوهشی و پایان‌نامه‌های تحقیقاتی است که طی ده سال گذشته در حوزه‌ی علوم و معارف قرآنی انجام شده است. و در مسئله دوم نتايج بخش اول پيش درآمد پاسخ به اين بخش از تحقيق مي‌باشد. از روش‌هاي مختلفي مي‌توان اين موضوع را مورد بررسي و تحليل قرار داد. به طور كلي جهت بررسي اين بخش، مطالعات نظري مبناي كار بوده است. در اينجا درك درست از انواع روش‌هاي تحقيقي كه مي توان با استفاده از هر كدام پروژه‌هاي قرآني را مورد نقد و ارزيابي قرار داد مهم بود. برای این کار ما سه دسته از موسسات دانشگاه‌های دولتی-دانشگاه آزاد و موسسات غیر انتفاعی را در ابتدا شناسایی نمودیم و در کل در مجموع تعداد کل پایان‌نامه‌های شناسایی شده برابر 2285 عنوان می‌باشد که 1621 عنوان (حدود 70%) در 10 سال اخیر به اجرا درآمده‌اند.بعد از بررسی تحقیقات قرآنی آنان وارد مرحله داوری شدیم و در مرحله دوم در اینجا نیز پیش از هر چیز باید بدانیم جامعه‌ی علمی ایران چه میزان قرآن و امور و مسائل مربوط به آن را ارزشمند و مهم می‌داند؟ برآورد کمی تعداد طرح‌های صورت گرفته و مقایسه‌ی آن با سایر حوزه‌ها می‌تواند تا حدود زیادی پاسخ این سؤال را مشخص کند. (طرح حاضر به دنبال مقايسه‌ي جايگاه پژوهش‌هاي قرآني در بين ساير پژوهش‌هاي حوزه‌ي علوم انساني نيست زيرا اين به معناي ارزيابي مقايسه‌اي پژوهش‌هاي انجام شده در حوزه‌هاي مختلف علوم انساني است كه از حيطه اين طرح خارج است. در اين تحقيق تعداد طرح‌هاي اجرا شده در حوزه‌ي علوم، معارف و امور قرآني مورد شناسايي قرار مي‌گيرند و با شاخص‌هاي مختلف مقوله‌بندي مي‌شوند). روش تحقیق در اینجا اسنادی است. با مراجعه‌ به مراکز علمی و دانشگاهی مورد نظر لیست کل پروژه‌های صورت گرفته به طور دقیق احصاء می‌گردد. در حقیقت نتایج حاصل از اجرای این روش مکمل نتایجی خواهد بود که در طرح کنونی به دست آمده است

 

مجموعه های مرتبط